11. Financiën

De situatie

Onder linkse colleges zijn rekeningen voor honderden miljoenen doorgeschoven naar de toekomst. De schulden van de stad zijn historisch hoog: bijna €10 miljard. Dat betekent niet alleen terugbetalen, maar ook jarenlang hoge rentelasten. De tijd van gratis lenen is voorbij.
In 2030 bedraagt de schuld per Amsterdammer ruim €11.000, per huishouden bijna €20.000. Dat is onhoudbaar en onmogelijk om via lokale belastingen goed te maken.

Leven op de pof
De gemeente presenteert een optimistische begroting, maar de werkelijkheid is anders. De Algemene Reserve zakt onder het verplichte minimum. Het Vereveningsfonds, bedoeld om bouwprojecten te betalen, is al volledig opgebruikt, en een deel van de inkomsten moet nog worden “verdiend”. Nieuwe plannen zijn daarmee financieel onverantwoord, en bestaande projecten lopen risico bij de eerste tegenvaller.

Achterstallig onderhoud stapelt zich op
Naast de schuld heeft Amsterdam te maken met een enorme onderhoudsachterstand. De komende tien jaar zijn miljarden nodig om de stad überhaupt op peil te houden.

• Kades en bruggen: 200 kilometer achterstallig onderhoud, 13 beweegbare bruggen defect.
• Straten en fietspaden: 16% achterstallig onderhoud, 10% in de werkvoorraad.
• Riolering: onderhoud teruggebracht van ‘verzorgd’ naar ‘sober’.
• Groen: 30% achterstallig onderhoud.
• Gemeentelijk vastgoed: achterstallig onderhoud
• Sportparken: verouderde infrastructuur en hekken uit de jaren ’60.
• Begraafplaatsen: onderhoudsniveau onder de norm ‘sober’.

Te veel ambtenaren, te weinig resultaat
Amsterdam telt inmiddels meer dan 22.000 ambtenaren. Dat is geen teken van efficiëntie, want besluitvorming duurt langer dan ooit. Niemand weet nog precies wie waarvoor verantwoordelijk is. Het ziekteverzuim is gestegen van 6,4% in 2021 naar 9,6% in 2025, het hoogste van alle gemeenten in Nederland.

Morele grootspraak, financiële kortzichtigheid
Wanneer het Rijk bezuinigt, compenseert de gemeente die bedragen zelf, soms tientallen miljoenen per jaar. Dat lijkt nobel, maar vergroot het tekort. Ondertussen rekent de gemeente voor elk denkbaar beleidsterrein CO₂-uitstoot uit. Namens Amsterdammers. noemt dit een CO₂-obsessie die onnodig veel ambtelijke tijd en geld kost zonder aantoonbaar milieueffect.

Nepparticipatie met echt geld
Met projecten als ‘West Begroot’ zegt de gemeente bewoners zeggenschap te geven over hun buurt. In werkelijkheid komt dat geld vooral terecht bij een kleine, mondige groep bewoners, terwijl de ambtelijke kosten torenhoog zijn. Sommige goedgekeurde projecten worden zelfs nooit uitgevoerd.

De oplossing

Namens Amsterdammers. wil een stad die haar geld verstandig uitgeeft. Veel van onze plannen kunnen betaald worden binnen de bestaande begroting. Het gaat vaak niet om meer geld, maar om betere keuzes, andere prioriteiten en een houding van samenwerken tussen politiek, ambtenaren, bewoners en ondernemers. Wij willen een evenwichtige begroting zonder nieuwe schulden, waarin de tering naar de nering wordt gezet.

Amsterdamse schulden terugdringen
De schuld van Amsterdam is onhoudbaar en moet omlaag. De gemeente moet stoppen met geld uitgeven dat er niet is. Namens Amsterdammers. kiest voor financieel realisme en duidelijke ingrepen.

Onze maatregelen:

• Einde aan de CO₂-obsessie in de begroting. We bezuinigen op de eindeloze CO₂-berekeningen die niets opleveren.
• Geen Haagse bezuinigingen meer opvangen vanuit Amsterdamse reserves.
• Met de stofkam door subsidies en regelingen: binnen twee jaar 10% structureel besparen, inclusief bijbehorende ambtelijke functies.
• Bezuiniging van 7% op het ambtelijk apparaat, met focus op beleidsfuncties. De uitvoering blijft overeind, maar wordt effectiever en menselijker.
• Inkrimping van de gemeentelijke top: van 9 naar 6 wethouders en afschaffing van clusterdirecteuren.
• Doorlichting van commissies, raden en fondsen op nut, kosten en resultaat. Fusies of opheffing waar nodig.
• Duidelijke financiële spelregels voor het nieuwe college: geen vage beloften, maar afspraken over degelijke begrotingsdiscipline.

Nieuwe aandeelhouders en investeerders
Niet alles is op te lossen met bezuinigen. Amsterdam kan haar positie juist versterken door samenwerking met betrouwbare partners.

Namens Amsterdammers. stelt voor:

• Het Rijk mede-aandeelhouder maken van de Haven van Amsterdam, zodat de haven meer slagkracht krijgt. De opbrengst wordt gebruikt om schulden af te lossen.
• Nieuwe aandeelhouders voor de NV Zeedijk, zoals pensioenfondsen. Zo blijft de succesvolle Zeedijk-methode behouden en krijgt de NV Zeedijk extra financiële ruimte om te investeren in de binnenstad. De opbrengst kan de stad gebruiken voor achterstallig onderhoud.

Vastgoed kritisch bekijken
Amsterdam bezit meer dan 1.400 panden maar heeft moeite om al dat vastgoed te beheren en onderhouden. Namens Amsterdammers. wil de niet-strategische panden verkopen en de opbrengst gebruiken om schulden af te lossen.

Werken met slimme keuzes
Zo doen we dat:

• Gratis parkeren op zondag buiten de Ring en waar mogelijk ook binnen de Ring.
• De gederfde inkomsten compenseren we door het besluit tot halvering van cruiseschepen terug te draaien. Deze toeristen gedragen zich goed en brengen €6 miljoen per jaar op.
• We stoppen met het opheffen van 1.000 parkeerplaatsen per jaar, wat nog eens €1 miljoen bespaart.

Van symboliek naar echte actie
Projecten als West Begroot hebben hun waarde niet bewezen. Ze kosten veel geld en leveren weinig op. Namens Amsterdammers. wil stoppen met deze symbolische stadsdeelacties. De middelen bestemmen we voor de Dag van de Handicap Pride, waarop bewoners, ondernemers en organisaties samen iets tastbaars realiseren voor de toegankelijkheid van hun buurt.

Nieuwe plannen, oude middelen
Namens Amsterdammers. voert nieuwe plannen uit zonder de schuld verder te laten oplopen. Voor de volgende programmapunten maken we middelen vrij uit bestaande budgetten:

• Actieteam Leefbare Stad – €1 miljoen
• Actieteam Bureaucratie Jeugdzorg en Onderwijs – €1 miljoen
• Actieteam Bureaucreatie Zorg – €1 miljoen
• Terugstuurservice voor brieven – €0,4 miljoen
• Doe Mee Festivals en Doe Mee Marktkraam – via ombuiging
• Gezondheidspreventie – €4 miljoen via ombuiging
• Pilot samenwerking bijzonder en regulier onderwijs – via ombuiging en Rijksmiddelen
• Onderzoek naar vrouwen met meerdere banen – €1 miljoen
• Pensions voor daklozen en verwarde personen, inclusief voorzieningen voor vrouwen en lhbtiq+ – €20 miljoen via  schrappen steun aan ongedocumenteerden
• Kooppilot voor 500 zittende huurders

Investeren in infrastructuur
Sterke verbindingen zijn cruciaal voor een goed functionerende stad. Namens Amsterdammers. ziet mogelijkheden om te investeren in bereikbaarheid zonder nieuwe schulden. Onze plannen:

• Opening van station Sixhaven om de drukte op de pont te verminderen en eventueel doortrekken van de Metroring West naar Centraal Station of Sixhaven. Indien nodig, financiering via verkoop van een deel van de aandelen Schiphol.
• Aanleg van een Oost-West lijn richting IJburg en Almere Pampus, in samenwerking met het Rijk

Financieel realisme als uitgangspunt
Amsterdam moet terug naar degelijk bestuur: eerlijk rekenen, verstandig uitgeven en stoppen met schulden doorschuiven naar volgende generaties. Namens Amsterdammers. kiest voor een stad die haar huishoudboekje op orde heeft en investeert in wat er echt toe doet.