10. Bestuur, organisatie en samenwerking

In het kort

1. Anders beleid maken volgens ons 10 punten plan:

• Direct contact met de Amsterdammers in hun buurten
• Kennis en ervaring bij beleidsmakers over praktische beroepen, mantelzorgers en buurten.
• Kanteling van waardering: meer mandaat voor ambtenaren in de voorhoede van de stad en minder voor beleidsmakers binnen.
• Geen activistische ambtenaren die hun positie gebruiken om hun eigen politieke standpunten voorrang te geven.
• Minder managementlagen in de ambtelijke organisatie.
• Directies weer verantwoordelijk, geen tussenlaag van clusterdirecteuren en extra staf.
• Van 9 naar 6 wethouders, inclusief vermindering van staf.
• Bestuurscommissies van 3 naar 2 bestuurders, inclusief vermindering van staf
• Elke wethouder is verantwoordelijk voor een stadsdeel en daar daadwerkelijk 4 dagen per week aanwezig.
• Duidelijke bevoegdheden, mandaten en verantwoordelijkheden bij ambtenaren in uitvoerende functie.

2. Minder vingerwijzen naar Den Haag of naar het buitenland (Israel/Gaza of Hongarije), alle focus op verbetering van onze eigen stad.

3. Samenwerkingsgerichte houding tegenover de Amsterdamse buurgemeenten en het Rijk.

4. Herijking van tijd- en geldverslindende structuren zoals commissies, adviesraden, fondsen, boards

5. Afslanking van de vergadertijd: minder praten, meer doen.

6. Terugstuurservice voor onduidelijke brieven.

7. Goede digitale bereikbaarheid én mogelijkheid tot persoonlijke contact

8. AI innovatie: onderzoeken of en hoe je AI assistenten ethisch en met oog voor privacy kunt laten werken.

9. Altijd voldoende kennis en budget voor voorkomen cybercriminaliteit.

10. Bestuurscommissies vervangen door 25 gebiedsraden en gebiedsgericht werken; Weesp blijft wel stadsgebied.

De situatie

De Amsterdamse politiek is te veel met zichzelf bezig. Binnen de veilige muren van de Stopera wordt druk vergaderd, terwijl de afstand tot bewoners en ondernemers steeds groter wordt. Ondertussen stapelen de problemen zich op. Beleidsplannen volgen elkaar in hoog tempo op, maar de uitvoering hapert. Van de aanpak van de binnenstad tot de masterplannen voor Zuidoost, Nieuw-West en Noord, van afvalbeleid tot het simpelweg uitbetalen van facturen: het kraakt aan alle kanten.

Te ver van de stad
De werkelijkheid in de wijken, vooral buiten de ring en in Weesp en Driemond, is een andere dan die op papier. Amsterdammers weten vaak niet wie wat beslist of wanneer. En als ze iemand bij de gemeente spreken, kan die meestal niets zelf besluiten. Alles moet worden “voorgelegd aan anderen”, waarna het stil blijft. Het kastje-naar-de-muurgevoel overheerst en dat maakt mensen machteloos. Juist dat is funest als je wilt dat bewoners meedoen en verantwoordelijkheid nemen voor hun stad.

Een democratie van drie minuten
Het inspreekrecht bij de gemeenteraad zou een belangrijk moment moeten zijn waarop Amsterdammers hun stem laten horen. In de praktijk is het een toneelstukje geworden. Burgers en ondernemers krijgen drie minuten om iets te zeggen, waarna raadsleden vaak geen enkele vraag stellen of reactie geven. Omdat er zoveel mensen willen inspreken, worden er nu ook nog beperkingen opgelegd aan wie mag deelnemen. Dat vergroot de afstand tussen inwoners, de gemeenteraad en het stadsbestuur alleen maar verder.

Een vergadercultuur die alles vertraagt
Amsterdam kent een extreme vergadercultuur. Overal ontstaan overleggen, commissies en werkgroepen waar meerdere ambtenaren aanwezig zijn, terwijl organisaties met beperkte middelen met één vertegenwoordiger aanschuiven. Dat voelt scheef. Op bestuurlijk niveau worden onderwerpen besproken die beter door deskundigen kunnen worden opgelost. Zoals een bestuurder van een landelijke organisatie zei: “Nergens wordt zó veel vergaderd als in Amsterdam, en nergens levert het zo weinig op.”

De bestuurscommissies functioneren niet. Ze zijn vooral een poging om het oude systeem in leven te houden en zorgen juist voor nóg meer vergaderingen.

Arrogantie in beleid en politiek
Amsterdam is een prachtige, rijke stad, maar soms ook een beetje arrogant. Beleidsmakers doen alsof de stad op zichzelf staat, terwijl ze in werkelijkheid van vele anderen afhankelijk is. Neem het verbod op dieselbusjes: loodgieters willen niet meer komen of rekenen dubbele prijzen. Of de houding tegenover Den Haag: wanneer iets niet bevalt, waarschuwt Amsterdam de landelijke politiek met opgeheven vinger, terwijl veel grote projecten juist door Den Haag worden meebetaald.

De schulden van de stad lopen op, maar in plaats van samenwerking kiest het stadsbestuur te vaak voor eigenwaan. Amsterdam verspilt goodwill en zet zichzelf buitenspel.

Slechte samenwerking met de regio
Ook richting omliggende gemeenten laat Amsterdam steken vallen. Besluiten met grote gevolgen voor buurgemeenten worden genomen zonder overleg of zelfs zonder hen te informeren. Denk aan het plaatsen van windmolens aan de stadsranden of het afsluiten van doorgaande wegen. Dat soort grootstedelijke arrogantie schaadt niet alleen de samenwerking, maar ook het belang van de Amsterdammers zelf.

De oplossing

Namens Amsterdammers. wil een stadsbestuur dat dichtbij bewoners en ondernemers staat. De gemeente moet niet praten óver Amsterdammers, maar mét hen. We willen maatwerk per gebied, minder regels vanuit het centrum en bestuurders die weten wat er speelt in de buurten.

Van inspraak naar samenspraak
Het inspreekcircus in de Stopera is uitgewerkt. Bewoners praten, raadsleden luisteren niet. Namens Amsterdammers. wil échte ontmoetingen tussen bewoners, ondernemers en raadsleden. Geen drie minuten spreektijd, maar samenspraak.

Anders denken en doen
Participatie zonder gehoord te worden werkt niet. Participatieprojecten bij de Meervaart en in Weesp laten dat zien. Daarom wil Namens Amsterdammers. een andere bestuurscultuur, met meer vertrouwen in de uitvoering en minder bestuurlijke lagen.

Ons 10-puntenplan voor beter bestuur:

1. Uit de ivoren toren: direct contact met Amsterdammers in hun buurten.
2. Beleidsmakers met kennis van de praktijk: weten hoe werken, zorgen en samenleven echt gaat.
3. Meer mandaat voor uitvoerende ambtenaren, minder macht binnen de Stopera.
4. Geen activistische ambtenaren met een politieke agenda.
5. Minder managementlagen.
6. Directies weer eindverantwoordelijk, geen tussenlaag van clusterdirecteuren en extra staf.
7. Van 9 naar 6 wethouders.
8. Bestuurscommissies van 3 naar 2 bestuurders.
9. Elke wethouder is verantwoordelijk voor één stadsdeel en is daar vier dagen per week aanwezig.
10. Duidelijke mandaten en verantwoordelijkheden, geen kastje-naar-de-muur meer.

Commissies en fondsen doorlichten
Amsterdam kent talloze adviesraden, boards en fondsen die tijd en geld kosten. Namens Amsterdammers. wil een grondige evaluatie: wat voegt waarde toe, wat niet? Fusies of opheffing zijn bespreekbaar.

Minder vergaderen, meer doen
De vergadercultuur in Amsterdam is doorgeslagen. Namens Amsterdammers. wil kortere overleggen, minder deelnemers en meer besluitkracht. Bestuurders sturen, deskundigen voeren uit.

Begrijpelijke communicatie
Gemeentelijke brieven zijn soms onduidelijk, terwijl er voor bewoners en ondernemers veel van af kan hangen. Namens Amsterdammers. wil een terugstuurservice: wie een brief niet begrijpt, stuurt die terug en krijgt binnen tien dagen een heldere versie.

Digitaal én persoonlijk
Digitale loketten werken goed, maar niet iedereen kan ermee omgaan. Namens Amsterdammers. wil dat persoonlijk contact altijd mogelijk blijft. Belangrijk is rekening te houden met bewoners met laagtaligheid of laaggeletterdheid. Ook voor mensen die slechter zien, dient informatie toegankelijk te zijn.

Veilig en onafhankelijk digitaal werken
Het is goed als de gemeente minder afhankelijk kan werken van buitenlandse bedrijven. AI-innovaties bieden kansen, bijvoorbeeld als AI assistenten ethisch en met oog voor privacy kunnen werken. Voldoende kennis en budget is nodig om cybercriminaliteit te voorkomen.

Gebiedsgericht werken
Namens Amsterdammers. wil de huidige bestuurscommissies afschaffen en overstappen op gebiedsgericht werken. Amsterdam krijgt 25 gebieden (volgens de CBS-indeling), elk met een eigen gebiedsraad van bewoners en ondernemers. Zij bespreken met ambtenaren wat beter kan, gaan samen de straat op en zorgen dat besluiten snel tot actie leiden. Geen extra vergadercircuits, maar doen. Het stadsgebied Weesp blijft zoals het is, tenzij Weespers zelf iets anders willen.