9. Vrijheid voor vrouwen en meisjes

De situatie

De rechten die vrouwen en meisjes vandaag hebben, zijn niet vanzelf ontstaan. Nog niet zo lang geleden konden vrouwen geen bankrekening openen zonder toestemming van hun man en verloren ze hun baan zodra ze trouwden. Elke stap richting gelijkheid is bevochten.

Gelijkheid is niet vanzelfsprekend
Ook in Amsterdam bestaan nog steeds denkbeelden en gewoonten die bepalen wat vrouwen wel of niet zouden moeten doen. Vrouwen krijgen vaker dan mannen de vraag hoe zij werk en gezin combineren. Gelukkig kiezen steeds meer vrouwen hun eigen pad en benutten zij de vrijheid die onze stad biedt.

Tegelijk is waakzaamheid nodig. Onvrije religieuze en conservatieve invloeden hebben ook in Amsterdam een plek. Huwelijksdwang, sociale druk of culturele controle beperken nog altijd de vrijheid van meisjes en vrouwen. Alles wat hen vastzet in een rol, een relatie of een plek waaruit ze niet kunnen ontsnappen, is onacceptabel.

Geweld tegen vrouwen
Veiligheid voor vrouwen en meisjes is kwetsbaar. Nederland ondertekende de Istanbul-Conventie, het Europese verdrag tegen geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld. Toch wordt in Nederland nog altijd gemiddeld elke acht dagen een vrouw gedood door haar (ex-)partner. Ook dreigt voor duizenden meisjes genitale verminking, waarschuwen gynaecologen.

Het nieuwe Centrum Seksueel Geweld is een belangrijke stap vooruit. Artsen, politie en hulpverleners werken daar samen zodat slachtoffers medische, forensische en psychologische hulp krijgen op één plek. Zij hoeven niet langer van loket naar loket.

Onveiligheid in de openbare ruimte
Veel vrouwen voelen zich onveilig in het openbaar vervoer, in parken en in bepaalde buurten. In 2025 bleek opnieuw dat deze zorgen terecht zijn. Sportende vrouwen krijgen te maken met handtastelijkheden en vernederingen, ook in zwembaden.

De keuze van de gemeente om straatverlichting te dimmen om energie te besparen of de natuur te beschermen, draagt niet bij aan het veiligheidsgevoel. Donkere straten en parken vergroten juist de angst en beperken de vrijheid van vrouwen om zich veilig te verplaatsen.

Onzichtbare groepen
Dakloze vrouwen en lhbtiq+’ers verdwijnen vaak uit beeld omdat zij zich bij veel opvanglocaties niet veilig voelen. Hierdoor blijven hun problemen onzichtbaar en ontvangen zij niet de hulp die zij nodig hebben.

Ook aan de onderkant van de arbeidsmarkt staan vrouwen onder druk. Zij werken vaak in meerdere banen om rond te komen, maar verdienen nog steeds te weinig. In sommige gevallen profiteert hun omgeving meer van hun inkomsten dan zijzelf.

Een vrije en veilige stad voor iedereen
Amsterdam hoort een stad te zijn waar vrouwen en meisjes vrij kunnen leven, zich veilig voelen en hun toekomst zelf bepalen. Vrijheid betekent niet alleen gelijke rechten op papier, maar ook de zekerheid dat elke vrouw haar eigen keuzes kan maken, zonder angst, druk of afhankelijkheid.

De oplossing

Namens Amsterdammers. is alert op bedreigingen van vrouwenrechten en staat pal voor wat generaties vrouwen hebben bereikt. Wij willen dat vrouwen en meisjes keuzevrijheid hebben. Dat zij zich vrij kunnen bewegen. En dat zij zich veilig voelen, elke dag, overal in de stad.

De bestaande inzet samen met partners blijft belangrijk. Amsterdam is sinds 2019 lid van het landelijke programma Veilige Steden en doet mee aan de wereldwijde UN-campagne Orange the World. Ook steunt Amsterdam de doelen van de Istanbul-Conventie en werkt aan de uitvoering daarvan.

Uitvoeren en doen
Namens Amsterdammers. wil geen nieuwe beleidsplannen, werkgroepen of rapporten, maar uitvoering van wat al is afgesproken. De kracht zit in doen: beleid omzetten in resultaat. Namens Amsterdammers. wil dat maatregelen effect hebben in de praktijk en dat handhaving zichtbaar en gericht is.

Centrum Seksueel Geweld uitbreiden
Het Centrum Seksueel Geweld voorziet duidelijk in een behoefte. De eerste ervaringen zijn positief, maar nog niet alle vrouwen die slachtoffer zijn, weten de weg te vinden. Namens Amsterdammers. wil verdere uitbouw van het centrum, gebaseerd op evaluaties en ervaringen van de betrokken vrouwen.

Genitale verminking actief bestrijden
Genitale verminking is onacceptabel. Preventie begint met alertheid in de hele zorgketen en met handhaving van bestaande wetgeving. De GGD en ziekenhuizen spelen hierin een belangrijke rol. Namens Amsterdammers. wil dat zij hiervoor alle steun krijgen.

Geweldplegers zijn losers
Beeldvorming maakt verschil. In Amsterdam is het nog te vaak stoer om vrouwen te beledigen of te kleineren, terwijl landen als Spanje en Italië hebben laten zien dat dit te veranderen is. Daar worden geweldplegers gezien als losers en dat vermindert het geweld. Namens Amsterdammers. wil een campagne die dit bewustzijn vergroot en ouders aanspoort hun zonen te leren respectvol met vrouwen om te gaan.

Cameratoezicht en goede verlichting
De veiligheid van vrouwen en meisjes mag nooit wijken voor energiebesparing of natuurmaatregelen. Donkere straten en parken vergroten de angst en beperken hun vrijheid.
Namens Amsterdammers. wil dat straatverlichting helder blijft branden en dat cameratoezicht wordt uitgebreid op plekken waar vrouwen zich onveilig voelen.

Vrouwvriendelijke inrichting van buurten
Veiligheid is ook een kwestie van inrichting. Verlichte winkelvitrines, open kiosken, zitplekken en tramhaltes dichtbij horecagelegenheden zorgen voor levendigheid en veiligheid op straat. Busreizigers moeten ’s avonds laat kunnen uitstappen waar zij dat zelf aangeven. Namens Amsterdammers. wil dat herinrichtingsplannen standaard worden beoordeeld op vrouw- en kindvriendelijkheid, in samenhang met sociale cohesie in de buurt.

Veilige opvang voor vrouwen en lhbtiq+’ers
Namens Amsterdammers. wil aparte en veilige voorzieningen binnen de daklozenopvang voor vrouwen en lhbtiq+’ers.

Aandacht voor vrouwen met meerdere banen
Veel vrouwen aan de onderkant van de arbeidsmarkt vervullen twee of drie banen, maar verdienen nog steeds te weinig om rond te komen. Hun problemen zijn relatief onbekend. Namens Amsterdammers. wil hun stem laten klinken en samen met deze vrouwen kijken hoe hun situatie structureel kan verbeteren. Hiervoor werken we samen met Amsterdamse vrouwenorganisaties.