3. Wonen

De situatie

Wonen in Amsterdam is voor steeds meer mensen onbetaalbaar geworden. De stad kampt met een groot woningtekort en de beloofde bouwdoelen worden al jaren niet gehaald. Waar het college mikte op 7.500 nieuwe woningen per jaar, bleef de teller in 2023 steken op 5.109 en in 2024 op 4.541.

Vastgelopen woningmarkt
Veel gezinnen wonen te klein, met stress, vocht en schimmel tot gevolg. Tegelijk worden grote woningen vaak door slechts één of twee mensen bewoond. Verhuizen zou uitkomst kunnen bieden, maar de doorstroming loopt vast op onlogische regels. Een ouder echtpaar dat wil verhuizen naar een kleinere, levensloopbestendige woning mag bijvoorbeeld zijn parkeervergunning niet meenemen.

Ook het systeem van urgentieverklaringen werkt oneerlijk uit. Statushouders en medisch urgenten krijgen voorrang, waardoor gewone Amsterdammers vaak geen kans meer maken. Jongeren blijven noodgedwongen thuis wonen of vertrekken naar omliggende steden. Namens Amsterdammers. vindt dat beleid eerlijker moet uitpakken voor mensen die in de stad zijn geboren en er willen blijven wonen.

Leegstand en oneerlijk gebruik
Boven winkels en bedrijven zijn de afgelopen jaren veel woningen gerealiseerd met gemeentelijke subsidie, maar sommige vastgoedeigenaren laten etages jarenlang leegstaan. Ook woonwagenbewoners wachten vaak onnodig lang op een plek, terwijl kavels leeg blijven of achterstallig onderhoud oplopen.

Expats en sociale cohesie
De toestroom van expats drijft de huren op en tast in sommige buurten de sociale samenhang aan. Namens Amsterdammers. pleit voor een evenwichtige woningmarkt waarin Amsterdammers niet worden verdrongen door tijdelijke, kapitaalkrachtige bewoners zonder binding met de stad.

Gebrekkige regie en verkeerde prioriteiten
Door de splitsing van de portefeuille Volkshuisvesting is het woonbeleid versnipperd geraakt. Dat zorgt voor tegenstrijdige beslissingen en gebrek aan regie. De Rekenkamer Amsterdam-Zaanstad concludeert bovendien dat gemeentelijke ambities niet in balans zijn met de beschikbare middelen. Nieuwbouwwijken bestaan vaak uit kleine, krappe woningen zonder voldoende groen, sportvoorzieningen of openbaar vervoer.

Voorzieningen als scholen, buitenschoolse opvang en trapveldjes schieten tekort, zoals te zien is in Weespersluis. Ook verdwijnen bedrijvigheid en werkgelegenheid doordat de gemeente te hoge eisen stelt die niet aansluiten bij de markt.

Namens Amsterdammers. kiest voor realistische woningbouw met focus op kwaliteit, leefbaarheid en betaalbaarheid. Een stad waar bewoners kunnen blijven wonen, samenleven en werken, niet alleen overleven.

De oplossing

Namens Amsterdammers. vindt fijn wonen essentieel. In bijna alle buurten horen we dezelfde wens: een goede, betaalbare woning. Wonen is meer dan een dak boven je hoofd; het bepaalt je geluk, gezondheid en kansen, en versterkt de samenhang in buurten.

Voorrang voor Amsterdammers
Mensen die in Amsterdam zijn geboren en opgegroeid, komen nauwelijks meer in aanmerking voor een woning. Dat moet veranderen. Namens Amsterdammers. wil een voorrangsregeling voor geboren en getogen Amsterdammers, zodat families en sociale netwerken behouden blijven. Ook schaffen we, behalve bij ernstige medische noodzaak, het huidige systeem van urgentieverklaringen af.

Expats en verantwoordelijkheid
Bedrijven die veel expats aantrekken, moeten zelf bijdragen aan huisvesting, zoals ASML dat in Eindhoven doet. Expats brengen economische waarde, maar hun komst mag niet leiden tot verlies van betaalbare woningen en sociale cohesie.

Slim en realistisch bouwen
Om het woningtekort aan te pakken, wil Namens Amsterdammers. met een stofkam door de stad gaan om geschikte bouwlocaties te vinden. Alleen plekken waar snel gebouwd kan worden, tellen mee. We stoppen met kostbare en trage projecten zoals Haven Stad en bouwen niet in Waterland. Wel pleiten we voor de ontwikkeling van de Amsterdamse kant van Almere en Haarlemmermeer waar 45.000 woningen sneller en betaalbaarder kunnen worden gebouwd.

Wonen met toekomstwaarde
Nieuwe woningen moeten minimaal 70 vierkante meter groot zijn. Amsterdam bouwt nu te klein, terwijl woningen toekomstbestendig moeten zijn. Daarnaast steunen we onorthodoxe, vrijwillige oplossingen zoals hospitaverhuur en woningsplitsing. Voor leegstaande etages boven winkels geldt dat eigenaren twee jaar de tijd krijgen om deze te verbouwen; daarna volgt onteigening.

Betaalbaar en gemengd
Namens Amsterdammers. wil af van de standaardverdeling 40-40-20. Nieuwe wijken moeten gemengd zijn, met ruimte voor sociale huur, betaalbare koop en middeldure woningen. Doorstroming is belangrijker dan percentages.

Woonwagenkampen en koopkansen
Onderhoud van woonwagenkampen hoort bij de basistaken van de gemeente. Leegstand wordt snel opgevuld en het kamp aan de Johan Broedeletstraat krijgt eindelijk duidelijkheid. Daarnaast wil Namens Amsterdammers. een pilot met banken om 500 huurders de kans te geven hun woning te kopen in plaats van duur te blijven huren.

Betere organisatie en respect voor erfgoed
Bouwen en wonen komen weer samen in één portefeuille. Ambtenaren krijgen meer mandaat zodat projecten sneller kunnen worden uitgevoerd. Erfgoed blijft belangrijk, maar duurzaamheid en toegankelijkheid krijgen voorrang boven regels die vernieuwing tegenhouden.

Amsterdam verdient een woningmarkt die werkt voor de mensen die de stad maken.